Kütahya Düğünlerinde Düz Oyun

TÜRK HALK OYUNLARI KATALOĞU

KÜTAHYA DÜĞÜNLERİNDE DÜZ OYUN:

Yurdumuzun folklorca en zengin ve merkez ve yörelerinden birini de Kütahya olduğunda hiç şüphe yoktur. Merkezde ve köylerinde gün gören oyunlar pek çeşitlidir. Bölgede çok oynanan Ger Ali, Köroğlu, Sinanoğlu, Ahmet Bey gibi bazı oyunlarda da menşece (kaynak olarak) Kütahya içi olsun veya olmasınlar ora zevkinin etki ve damgası mutlaktır (kesindir). Çünkü, Kütahya'da oyun zevk, sevgi ve tecrübesinin fazla derinliği açıktır. Geç uyanmış bir ilgileniş bahis mevzuu (söz konusu) değildir.

Kütahya'da düğün eski geleneğe göre Perşembe günü başlar. Çeğizaltı (Çeyizaltı) daha önce olabildiği gibi, kız ve oğlan evinin kına gecesi de o arada olabilir. Düğünlerin bitiş günü pazartesidir. Düğün, oyunlarıyla birlikte kısmen Kütahya zevkinin istediği bir çığırdır. Kısmen de ilk göçmenliklere uygun bir görenek dairesinde cereyan eder. Menşeler (doğuş kaynağı) karanlıktır. Civarlarda zamanla birikmiş etkiler, ayrıca araya unsurlar katmış olabilirler.

Düğünler, "Dönme Hamamı" denilen ve 'yini andıran bir tören çeşidiyle başlar. Son asır içinde yalnız iki Dönme Hamamı cereyan ettiği halde, yakın köylerde eskisi gibi bütün haşmetiyle yaşıyor. Hamamın şadırvanı etrafında çengiler çalıp çağırırlar. Gelinlik kız, yengeleri ve oğlan evinin mensupları, davetliler halka kurup dönmeye başlar ve devran esn'sında şu türküyü çağırırlar.

Yasemen dalını yâr neden eğmeli?
Sunam Avrupalı, ucu burmalı
Alıp nazlı y'ri koyna (koyuna) koymalı
Kınalıdır on parmağı kınalı

Uzandım, uzandım, dala uzandım
Boyun görmeden Avrupa özendim
Eminem de benim gerdanı benlim

Üç güzele birden gönül düşürdüm
Üçü birbirinden seçilmez canım
Biri g'yet irfan, ondan geçilmez
Oynayışın bir hoş
Y'r gelişin serhoş, aman aman!
Eminem benim, gerdanı benlim!

Hey ağalar ben bir yavru yitirdim
Y'rem ilen, yoldaş ilen, eş ilen
Ne yaman kaldım (ben) garip başilen
İki gözlerim de yolarda kaldı
Kaldı a yârim kaldı

Eminem benim, gerdanı benlim
Ünledim o y'ri, ardından erdim
Kırıldı kuşağım, elimde kaldı
Ne yaman, yorulmaz, dillerde kaldı
Kaldı ay efendim kaldı

Oğlan ve kız evinin davetlileri gece kız evine gelirler. Orada geç vakte kadar oyunlar oynanılır. Kız yengeleri yukarda metni verilen türküyü çağırırlar. İki ellerini birer birer ve nazlı nazlı göğüslerine dokundurup yanlara atarak, üç defa ağır ağır ve insanda huzur duygusu uyandıracak surette dönerler.

Dönme Hamamında ve gece Çeyizaltı'nda (Çenizaltı'nda) hatt' gelin götürme töreninde oynanılan işte bu nefis raks "Düz Oyun" adını taşır.






 
Bu site Kültür ve Turizm Bakanlığı Bilgi Sistemleri Dairesi Başkanlığı tarafından hazırlanmıştır.
Bu sayfa 1374 kez gösterilmiştir.