Sanatçı Eğitimcisi Yetiştiren Kurumlarda Edebi Sanatlar Eğitimi

EDEBİ SANATLAR EĞİTİMİ

Sanat Eğitimcisi Yetiştiren Kurumlarda Edebî Sanatlar Eğitimi

Cumhuriyet döneminde, Türk Dili ve Edebiyatı öğretmeni yetiştiren başlıca üç kaynak görüyoruz. Bunlar; eğitim enstitüleri, Yüksek Öğretmen Okulu ve edebiyat fakülteleridir. Bu kurumlarda, temel eğitimin ikinci kademesi ile lise ve dengi okullarda Türkçe ve edebiyat dersleriyle yükümlü öğretmenler yetiştirilmiştir. İlköğretimin birinci kademesinde Türkçe dersleri sınıf öğretmenlerinin sorumluluğunda olmuştur. Sınıf öğretmeni yetiştiren programlar içinde, edebî sanatlar eğitimindeki başarısından söz edilmesi gereken ilk kurum Köy Enstitüleri olmalıdır. Enstitülerde, yetkin bir Türkçe öğretimi yapılmış ve Enstitülerde yetişen öğretmenlerin içinden edebiyat alanında önde gelen pek çok yazar çıkmıştır.

 Türkçe öğretmeni yetiştirilmesinde ise en büyük görev eğitim enstitülerine düşmüştür. Bu kurumların ilki, 1926-1927 öğretim yılında Konya’da Orta Muallim Mektebi Türkçe Bölümüdür.

Bir yıl sonra kurum, pedagoji bölümü eklenerek Ankara’ya taşınır ve 1928’de ilk mezunlarını verir. 1929-1930 öğretim yılında Gazi Orta Muallim Mektebi ve Terbiye Enstitüsü Türkçe Bölümü olarak etkinliğini sürdürür. 1940’larda kendini gösteren ortaokul öğretmeni açığını kapatmak için Balıkesir, İstanbul, İzmir gibi başka illerde de yeni eğitim enstitüleri açılır ve buralarda Türkçe bölümleri kurulur. 1977’de üç yıllık eğitim enstitüsü sayısı on sekiz iken, 1978’de bu sayı ona indirilir ve öğrenim süresi dört yıla çıkarılır. 1978-1979 öğretim yılında Yüksek Öğretmen Okulu adını alan kurum, 1982’de üniversitelere bağlı Eğitim Fakültelerine dönüştürülür.

 Eğitim enstitülerinin Türkçe bölümlerine, diğer bölümlerde olduğu gibi, önceleri ilköğretmen okulu ve lise çıkışlılar yazılı ve sözlü sınavla kabul edilmiş, daha sonraları merkezi test sınavı sonucuna bağlı kalınmıştır. Bu kurumların programları; alan dersleri, öğretmenlik meslek bilgisi dersleri ve kültür dersleri bağlamında düzenlenmiştir.

Cumhuriyet döneminde, ortaöğretime, özellikle lise ve dengi okulların Türk dili ve edebiyatı derslerine öğretmen yetiştiren kurumlardan biri de Yüksek Öğretmen Okuludur.

1924’te İstanbul’da “Yüksek Muallim Mektebi” adı verilen okul, üniversite öğrencilerinden bir kısmını sınavla alıyor ve devlet hesabına okutuyordu. Öğrenciler, alan derslerini Edebiyat Fakültesinde görüyorlar, ayrıca okulda öğretmenlik formasyonu dersleri alıyorlardı. Okula, önceleri erkek öğrenciler ve 1940’tan başlayarak kız öğrenciler kabul edildi. Ancak, bu köklü kurum, öğretmen gereksinimini karşılamaya yetmiyordu.

12 Ağustos 1959’da Ankara’da Yüksek Öğretmen Okulu açıldı. Okula ilköğretmen okullarının başarılı öğrencilerinin alınmasına dayanan bir model oluşturuldu. Başlıngıçta fen koluna ve 1960’ta edebiyat koluna, aynı yöntemle öğrenci alınmıştır. Öğrenciler, alan derslerini ilgili fakültelerde ve öğretmenlik formasyonu derslerini okulda almışlardır. Başarılı olunması üzerine, İstanbul’daki okul da aynı modele dönüşmüştür. 1964’te İzmir’de de yalnızca fen kolu olan bir Yüksek Öğretmen Okulu açılmıştır. Edebî sanatlar eğitimine canlılık kazandıran yüksek öğretmen okulları 1978’de kapatılmıştır.

Günümüzde alana öğretmen yetiştiren başlıca iki yapılanma, eğitim fakültelerine bağlı olarak eğitim veren Türkçe Öğretmenliği ve Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmenliği programlarıdır. İlköğretimin Türkçe derslerine, birinci kademede sınıf öğretmenleri, ikinci kademede alan öğretmenleri girmektedir. Eğitim fakültelerinin Türk dili ve edebiyatı programlarının, ilköğretim Türkçe dersi programlarına yönelik ve onlarla bağdaşık olmadığının belirlenmesiyle, 1992-1993 öğretim yılı içinde Gazi Eğitim Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümünde Türkçe Eğitimi Anabilim Dalı açılmış, ardından Ege Üniversitesinde de aynı uygulamaya yönelinmiştir. Günümüzde, Türkçe öğretmenliği programlarının toplamı otuza, Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmenliği programlarının toplamı ise on bire ulaşmıştır.





 
Bu site Kültür ve Turizm Bakanlığı Bilgi Sistemleri Dairesi Başkanlığı tarafından hazırlanmıştır.
Bu sayfa 1301 kez gösterilmiştir.