|
Uygarlığın Doğduğu Şehir: Şanlıurfa
İlkçağdan Günümüze Urfa'da Sanat ve Edebiyat
Roma ve Bizans Dönemi (116-639) Urfa Piskoposu Hiba (İbas) Doğum tarihi bilinmeyen Hiba, Urfa
Okulu’nda öğretmenlik yapmış, tercüme faaliyetlerinde bulunmuş bir Nesturi
papazdır. Hıristiyanlığın ilk dönemlerinde kiliseler arasında başlayan farklı
görüşler dolayısıyla fikirsel çekişmeler yaşanmıştır. Hıristiyanlıkta farklı
düşünce ve inanışların bu dönemde oluştuğu ve yapılan konsüllerle şekillendiği
bilinmektedir. Bir Nesturi papazı olan Hiba da, bu çekişmelerden payını
almıştır. Öyle ki, Hiba’nın fikirlerine değinmeden haksız yere yolsuzluk yaptığı
ve kilisenin servetini mahvettiği gerekçesiyle şikayette bulundular. Bunun
üzerine Rabbula tarafından Urfa’dan sürgün edilmiş ve daha sonra geri dönmüştür.
Felsefi ekollerin tartışıldığı, farklı Hıristiyan görüşlerinin ortaya atıldığı
bir dönemde yaşayan Hiba, Urfa İlahiyat Okulu’nu kurarak fikirlerinin
yaygınlaşmasını sağlamış ve bu yüzden dikkatleri üzerine çekmiştir. Nesturiliğin
yayılması için çalışan Hiba, kiliseler arasındaki tartışmalardan dolayı
suçlanmıştır. Süryâni kaynaklarında yer alan Hiba’nın teolojik görüşleri, İsa’da
iki doğa olduğu düşüncesi üzerine kurulmuştur. Hiba ile ilgili rivayetlerde,
onun bir vaazında: “Ben Mesih’in ilahlığını kıskanıyorum. Eğer o nasıl ilah
olduysa ben de olabilirim. Çünkü, o da benim doğamı aldı. Bu nedenle Yuhanna
İncili ‘başlangıçta kelam vardı’ der. Matta ise, Davud’un oğlu İsa Mesih’in
Doğuş kitabı der. İşte görüldüğü gibi bunlar, bir tane değil iki tanedir.” Urfa Piskoposu Rabbula ölünce yerine Hiba, piskopos olarak tayin edilir. II.
Efes Konsülü’nün ilk oturumunda başta Hiba olmak üzere Harran Piskoposu Daniel,
Viranşehir Piskoposu Sofron ve diğer Nesturi piskoposlar görevden alınarak
yerlerine yenileri atanmıştır. Kadıköy Konsülü’nde tekrar görevine dönen Hiba,
Urfa Okulu’na Nesturiliği sokmuştur. Urfa Okulu’nun rektörlüğünü de yapan Hiba,
Süryânice birçok çeviri yapmış ve talebe yetiştirmiştir. Bilinen çevirileri
Porfiryus’un İsagocisi ile Aristo’nun Hermenetikası’dır. Hiba, 458 yılında
ölmüştür.
|