HAMSİ VE HORONLAR

Evliya Çelebi, hamsiden "hapsi balığı" diye söz açar.

Etki düşüncesini ispata götüren yabancı ems'lin (örneklerin) çokluğundan başka, şu gibi ted'î (çağrışım) kamçıları da vardır.

Sen ne zannettin a zurnam hamsi - i canperveri
Borularla mukaddem teşrifinin il'nı var

Hamsi kuşunu yiyenler çıldırır oynar uçar
Gökteki kuşlarda da var 'şinası hamsinin

Bu da bir başkasından:

Oynar uçar olsa 'şık - a z'r
Bir hamsi kuşiyle pay - ı hamsi

Hamsinin bir kuşa benzetilmesi bir teşbihtir.

Şu Trabzon dörtlüğünde de davul anılıyor:

Gelini bindirdiler
Güveyin kır atına
Çıksın davulun sesi
Göğün yedi katına

Hamsi ölülerinin horan'ına gelince; onun türküsünü elli yıl önce İstanbul'da bile çığırırdık:

Hamsi'yi koydum tavaya
Başladı oynamaya
Kalktım, baktım hamsi yok
Başladım ağlamaya

Yani, hamsi uçmuş oluyor. Oyuncularda onun gibi titreşerek uçarılaşıyorlar. Horon figürlerinin başlıcalarından biri kolların kanatlar veya yelkenler gibi dik, yukarı tutulmasıdır.